Health Situation, Statistical and Policy Reports
Mongolia
(you may download this paper below)

KEYWORDS sepearted by commas that are relevant for this document: Health Research
Year of Report or Document: 2003 Language(s): English, Mongolian
To open or use this document:

Title: Annual research result book of 2002

ÝÌß ÄÝÌÁ

ÀÍÀÃÀÀÕ ÓÕÀÀÍÛ ÝÐÄÌÈÉÍ Á¯ÒÝÝËÈÉÍ ÒÎÂ×ÎÎÍ - 2002 ÎÍ
Ýìõýòãýæ, õÿíàí òîõèîëäóóëñàí Àíàãààõûí øèíæëýõ óõààíû äîêòîð Á. Áóðìàà

Òàëàðõàë
Ýíýõ¿¿ á¿òýýëèéí òîâ÷îîíûã ýìõýòãýí õýâë¿¿ëýõýä ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëñýí ÄÝÌÁ, ò¿¿íèé Ìîíãîë äàõü ñóóðèí òºëººëºã÷ íî¸í Ðîáåðò Õàãàí, ñóóðèí òºëººëºã÷èéí ãàçðûí õàìò îëîíä òàëàðõàëàà èëýðõèéëüå

Show details for ªÌͪà ¯ÃªÌͪà ¯Ã

Hide details for Á¯ËÝà I. ÍÈÉÃÌÈÉÍ ÝЯ¯Ë ÌÝÍÄÁ¯ËÝà I. ÍÈÉÃÌÈÉÍ ÝЯ¯Ë ÌÝÍÄ
Í.Áîëîðìàà, Á.Ýíõòóíãàëàã
Íèéãìèéí Ýð¿¿ë Ìýíäèéí Õ¿ðýýëýí Õîîë Ñóäëàëûí Òºâ

Ñóäàëãààíû ¿íäýñëýë, ñóäëàãäñàí áàéäàë. Äýëõèéí Ýð¿¿ë Ìýíäèéí Áàéãóóëëàãûí (ÄÝÌÁ) ìýäýýãýýð æèë á¿ð õîðò õàâäàð ºâ÷íèé 10 ñàÿ òîõèîëäîë øèíýýð á¿ðòãýãäýæ áàéãààãèéí òàëààñ èë¿¿ õóâü íü õºãæèæ áóé îðíóóäàä òîõèîëäîæ áàéãàà áà 6 ñàÿ îð÷èì õ¿í õîðò õàâäðûí óëìààñ íàñ áàðæ áàéíà. Äýëõèéä 10 íàñ áàðàëò òóòìûí íýã íü õàâäðûí øàëòãààíòàé áàéãààã òîãòîîæýý.

ªíººãèéí áàéäëààð äýëõèé äàõèíàà íèéò ºâ÷ëºëèéí 43 õóâèéã ç¿ðõ ñóäàñíû ýìãýã, õîðò õàâäàð, ÷èõðèéí øèæèí ãýõ ìýò õàëäâàðûí áóñ àðõàã ýìãýã ýçýëæ áàéíà. Ýíý òîî 2020 îí ãýõýä 60 õóâüä õ¿ðíý õýìýýí ýðäýìòýä òîîöîîëæ áàéíà.

Ìàíàé óëñûí õýìæýýãýýð 2001 îíä íèéò 3333 õîðò õàâäàð ºâ÷íèé øèíý òîõèîëäîë á¿ðòãýãäñýí áà òýäãýýðèéí 1769 íü ýðýãòýé÷¿¿äýä, 1564 ýìýãòýé÷¿¿äýä áàéæýý. Ýðýãòýé÷¿¿äýä ýëýã, õîäîîä, óóøèã, óëààí õîîëîéí, ýìýãòýé÷¿¿äýä ýëýã, õîäîîä, óìàéí õ¿ç¿¿, óóøãè, óëààí õîîëîéí õîðò õàâäðóóä ò¿ãýýìýë òîõèîëäîæ áàéíà.

ÄÝÌÁ ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷èí, ÷èõðèéí øèæèí, õîðò õàâäðóóä çýðýã Õàëäâàðûí Áóñ Àðõàã ªâ÷íèé (ÕÁÀª) ¿¿ñýëä áóðóó õîîëëîõ çàí çàíøëààñ ¿¿äýëòýé, õîîë òýæýýëèéí ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëèéã äýëõèé äàõèíàà çîíõèëîí òîõèîëäîæ áàéãàà 10 Ýðñäýëò Õ¿÷èí Ç¿éë (ÝÇÕ)-èéí íýã õýìýýí òîäîðõîéëñîí áàéäàã. Èéìýýñ ÷ ýäãýýð ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëèéã õ¿í àìûí äóíä èëð¿¿ëýõ áà áóóðóóëàõ àðãà õýìæýý àâàõ íü ÕÁÀª, òóõàéëáàë õîðò õàâäðûí àíõäàã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àæëûí ¿íäýñ áîëîõ òóë ÝÕÇ-èéã ñóäëàõàä èõýýõýí àíõààðàë òàâüæ áàéíà.

Ìîíãîë õ¿íèé ãîë÷ëîí õýðýãëýäýã õîîë íü àìüòíû ãàðàëòàé óóðàã, ººõ òîñîîð áàÿëàã õ¿íñíèé ç¿éë ÿëàíãóÿà õîíü, ¿õðèéí ìàõ äàâàìãàéëàí õýðýãëýäýã õîíîãèéí õîîëíû íàéðëàãà äàõ íèéò ººõ òîñíû 85 õóâüä òîñíû õàíàñàí õ¿÷ëýýð áàÿëàã àìüòíû ãàðàëòàé ººõ òîñ õýðýãëýäýã, õîîë óíäûã áóöëàìãàé õàëóóí áàéäëààð õýðýãëýæ çàíøñàí, öàã àãààðûí ýðñ òýñ ººð÷ëºëòººð õîîë òýæýýëèéí õýðýãëýý øààðäëàãà ººð÷ëºãääºã çýðýã ºâºðìºö îíöëîãóóäòàé áèëýý.

Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýíèé õîðò õàâäðûí ºâ÷ëºëä õîîë òýæýýëèéí ºâºðìºö íºëººëëèéã òîãòîîõ øààðäëàãàòàéã ¿íäýñëýí “Áóðóó õîîëëîõ çàí çàíøëààñ ¿¿äýëòýé ºâ÷èí ýìãýãýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ õîîë” ñýäýâò ýðäýì øèíæèëãýýíèé ñýäýâò àæëûí á¿ðýëäõ¿¿íä “Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòíèé õîðò õàâäðààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ õîîë” ñýäýâò ñóäàëãààíû àæëûã ã¿éöýòãýâ.

Ñóäàëãààíû çîðèëãî. Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýí¿¿äèéí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí õîîë òýæýýëèéí áàéäàë, õîîëëîõ äàäàë õýâøèë, ìýäëýã õàíäëàãûã æèøèõ õÿíàëòûí á¿ëýã õ¿ì¿¿ñòýé õàðüöóóëàí ñóäàëæ, õîðò õàâäðààñ ñýðãèéëýõ õîîë òýæýýëèéí çºâëºìæ áîëîâñðóóëàõàä îðøèíî.

Ñóäàëãààíû çîðèëò:
1. Õÿíàëòûí á¿ëýã õ¿ì¿¿ñèéí õîîë òýæýýë áà õîîëëîõ äàäëûã ñóäëàõ
2. Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýí¿¿äèéí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí õîîë òýæýýëèéí îíöëîã áîëîí õîîëëîõ äàäàë õýâøëèéã ñóäëàõ.
3. Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýí òîãòîëöîîíû õîðò õàâäðààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ õîîë òýæýýë, õîîëëîõ îíöëîãèéã òóñãàñàí çîõèñòîé õîîëëîõ çºâëºìæ áîëîâñðóóëàõ. -Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýí òîãòîëöîîíû õîðò õàâäàð ¿¿ñýëä õîîë òýæýýëèéí íºëººã àíõ óäàà ýð¿¿ë áà ýìãýãòýé õ¿ì¿¿ñèéí äóíä õàðüöóóëàí ñóäàëæ ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãñºíä ñóäàëãààíû àæëûí øèíýëýã òàë îðøèíî

-Óã ñóäàëãààíä õàëäâàðûí áóñ àðõàã ºâ÷íèé ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëèéã ñóäëàõ ÄÝÌÁ-ûí ñóäàëãààíû õàìãèéí ñ¿¿ëèéí ¿åèéí àðãûã àíõ óäàà àøèãëàâ.

Ñóäàëãààíû àæëûí õýìæýý, àðãà ç¿é. Õàëäâàðûí áóñ ãàðàëòàé àðõàã ºâ÷íººñ ñýðãèéëýõ ¿íäýñ íü ò¿ãýýìýë òîõèîëäîõ õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñèéã òîäðóóëæ òýäãýýðýýñ ñýðãèéëýõ áà õÿíàõàä îðøèíî. Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñèéã òàíäàí ñóäëàõ íü àðõàã ºâ÷íººñ àíõëàí ñýðãèéëýõ ¿çýë áàðèìòëàëûí ç¿é ¸ñíû ýõëýë öýã þì õýìýýí ÄÝÌÁ-ààñ çºâëºñºí áàéäàã. Áèä ýíýõ¿¿ ñóäàëãààãàà óã çºâëºìæèä çààñàí îëîí óëñûí íýãäñýí àðãà ç¿éã ¿íäýñëýí, 2001 îíû 2-ð ñàðä ÍÝÌÕ-èéí äýðãýäýõ Ýðäìèéí Ǻâëºëèéí õóðëààð áàòëàãäñàí àðãà÷ëàëûí äàãóó ã¿éöýòãýñýí áîëíî.

Ñóäàëãààíû ìàòåðèàëä ñòàòèñòèê áîëîâñðóóëàëòûí SPSS àðãûã àøèãëàí áîëîâñðóóëàëò õèéæ ä¿ãíýëò ãàðãàâ.

Ñóäàëãààíû àæëûí õýìæýý. Õàâäàð Ñóäëàëûí Òºâä õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé áîëîõ íü áàãàæèéí áîëîí ýä, ýñèéí ýìãýã ñóäëàëûí øèíæèëãýýãýýð áàòëàãäñàí 35-ààñ äýýø íàñíû ýðýãòýé 64, ýìýãòýé 60 íèéò 124 õ¿í, ò¿¿íòýé æèøèõ á¿ëýãò Óëààíáààòàð õîòûí Áàÿíç¿ðõ ä¿¿ðãèéí õàðüöàíãóé ýð¿¿ë ýðýãòýé 128, ýìýãòýé 128 íèéò 256 õ¿íèéã õàìðóóëñàí áîëíî. Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí äîòîð õîäîîäíû 60, óëààí õîîëîéí 42, á¿ä¿¿í ãýäýñíèé 14, øóëóóí ãýäýñíèé õîðò õàâäàðòàé 8 õ¿í ñóäàëãààíä õàìðàãäëàà.

¯ð ä¿í, õýëöýìæ Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ýð¿¿ë áà ýìãýãòýé õ¿ì¿¿ñèéí õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãëýýã äàâòàìæ áà òîîöîîëîõ àðãààð ñóäàëñàí. Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí õ¿íñíèé íîãîî, òóõàéëáàë ëóóâàí, áàéöàà, ºðãºñò õýìõ, óëààí ëîîëü, ÷èíæ¿¿, õ¿ðýí ìàíæèí äàëàéí áàéöààíû õýðýãëýý æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñýýñ áàãà áàéíà. Õàðèí øàð ìàíæèíãèéí õóâüä çºð¿¿òýé áàéäàë àæèãëàãäñàíã¿é.

Æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñ ºäºð òóòàì èõýâ÷ëýí òºìñ, ëóóâàí, áàéöàà, øàð ìàíæèí çýðýã íîãîîã õýðýãëýæ áàéâ. Òóõàéëáàë òºìñèéã õàìãèéí ºðãºí áóþó ñóäàëãààíä õàìðàãäàãñäûí 76.9 õóâü ºäºð á¿ð õýðýãëýæ áàéñàí áºãººä ò¿¿íèé õîíîãèéí äóíäàæ õýðýãëýýíèé ò¿âøèí 85.19 ãðàì áàéëàà. Õàðèí õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí ëóóâàí, øàð ìàíæèíãèéí ºäºð òóòàì õýðýãëýý æèøèã á¿ëãèéíõýýñ ñòàòèñòèêèéí ìàãàäëàë á¿õèé ÿëãààòàé áàéñàíã¿é.

Äàðõëàëûí òîãòîëöîîã èäýâõæ¿¿ëæ, õîðò õàâäðààñ ñýðãèéëýõ à÷ õîëáîãäîë á¿õèé À, Ñ áà Å àìèíäýì, ýðäýñ áîäèñ, ýñëýã çýðýã áîäèñîîð áàÿëàã áàéäàã øàð, óëààí, íîãîîí ºíãºòýé õ¿íñíèé íîãîî, òóõàéëáàë óëààí ëîîëü, ºðãºñò õýìõ, àìòàò ÷èíæ¿¿, õ¿ðýí ìàíæèí, áàéöàà, äàëàéí áàéöàà, íîãîîí íàâ÷èò íîãîîíû ºäºð òóòìûí õýðýãëýýíèé ò¿âøèí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñò æèøèõ á¿ëãýýñ áàãà áàéíà (ð0.01 – ð0.05 õýëáýëçýëòýé áàéâ).

Ò¿¿í÷ëýí õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãëýýíèé áàéäëûã ¿íýëñýí ä¿íãýýñ ¿çýõýä õàðüöóóëàõ õî¸ð á¿ëýã õ¿ì¿¿ñèéí áóóöàé, ÷èíöàé, äàëàéí áàéöàà, íîãîîí íàâ÷èò íîãîîíû õýðýãëýý ìàø áàãà; àìòàò ÷èíæ¿¿, õ¿ðýí ìàíæèíã áàãà õýìæýýãýýð õýðýãëýäýã áîëîõ íü àæèãëàãäëàà. Òóõàéëáàë ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí 23.45 áà æèøèõ á¿ëãèéí 6.25 õóâü áóóöàé, 16.33 áà 17.19 õóâü ÷èíöàé, 2.04 áà 14.45 õóâü äàëàéí áàéöàà, 11.2 áà 20.7 õóâü íü íîãîîí íàâ÷èò íîãîî òóñ òóñ õýðýãëýæ áàéãàà íü ýäãýýð íîãîîíû õýðýãëýýíèé ò¿âøèí àëü ÷ á¿ëýãò áóñàä òºðëèéí õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãëýýíèé ò¿âøèíãýýñ õàðüöàíãóé äîîãóóð áàéíà.

Æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñèéí õîíîãò äóíäæààð õýðýãëýæ áàéãàà á¿õ íýð òºðëèéí õ¿íñíèé íîãîîíû íèéò õýìæýý íü 346.67 ãð, õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñò äóíäàæààð 249.92 ãð áàéãàà íü ÄÝÌÁ-ûí “õîíîãò áàãààð òîîöîõîä 400 ãð õ¿íñíèé íîãîî õýðýãëýâýë çîõèíî” ãýñýí çºâëºìæ õýìæýýíä õàðüöóóëàëò õèéæ áóé õî¸ð á¿ëãèéí õ¿ì¿¿ñèéí õýðýãëýýíèé ò¿âøèí íü õ¿ðýõã¿é áàéíà.

Õ¿íñíèé íîãîîã áàãà õýðýãëýõ íü àìíû õºíäèé, óëààí õîîëîé, á¿ä¿¿í ãýäýñíèé õîðò õàâäàð ¿¿ñýõ ýðñäëèéã èõýñãýäýã òóõàé îëîí îðíû ýðäýìòäèéí ñóäàëãààíû ä¿í áàéäàã. Õ¿íñíèé íîãîîíû õîðò õàâäðûí ýñðýã ¿éë÷ëýõ íàðèéí ìåõàíèçì ºíººã õ¿ðòýë íàðèéí òîãòîîãäîîã¿é áàéãàà áà çàðèì ñóäëàà÷èä ò¿¿íä àãóóëàãäàõ àìèíäýì, ýðäýñ, ýñëýã çýðýãòýé õîëáîí òàéëáàðëàæ áàéíà.

Æèìñ, æèìñãýíèé õýðýãëýý
Æèìñ, æèìñãýíèé õýðýãëýýã ¿íýëñýí ä¿íãýýð õîîë òýæýýëèéí ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëñòýé øàëòãààí ç¿éí õîëáîîòîé ¿¿ñäýã õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýðõòýí¿¿äèéí õîðò õàâäðûí ýìãýã ¿¿ñýõ ýðñäëèéã òîäðóóëàí ¿íýëýõýä çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé áàéäàã.

Æèìñ, æèìñãýíèé õýðýãëýýã äàâòàìæèéí àðãààð ¿íýëñýí ä¿íãýýñ õàðàõàä õàðüöóóëàëò õèéæ áóé õî¸ð á¿ëýã õ¿ì¿¿ñèéí èõýíõ õóâü íü àëèìûã (ÕÕ-76.61% áà ÆÁ-85.55%) õýðýãëýäýã, õàðèí õîðò õàâäðûí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé À áà Ñ àìèíäýìýýð áàÿëàã ãàäèë (ÕÕ-46.77% áà ÆÁ-44.14%) áà æ¿ðæèéí (ÕÕ-15.32% áà ÆÁ-26.56%) òºðëèéí æèìñíèé õýðýãëýý àëü ÷ á¿ëãèéí õ¿ì¿¿ñèéí äóíä õàíãàëòã¿é áàéíà.

Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýíèé õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí ãàäèë áà òàðèìàë æèìñíèé õýðýãëýýíèé ò¿âøèí æèøèõ á¿ëãýýñ ÿëãààòàé áóñ, õàðèí óñàí ¿çýì (ð0.005) áà æ¿ðæèéí òºðëèéí æèìñíèé õýðýãëýýíèé (ð0.02) ò¿âøèí 11.9 áà 11.24 õóâèàð òóñ òóñ áàãà áàéíà .

Æèìñ, æèìñãýíèé òºð뺺ñ àëèìûã õàìãèéí ºðãºí õýðýãëýæ áàéñàí áºãººä ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñèéí 17,19 õóâü ( 44 ) ºäºð òóòàì õýðýãëýæ áàéâ.

Ò¿¿í÷ëýí àëèìíû õîíîãèéí äóíäàæ õýðýãëýý õàðüöóóëàí æèøèæ áóé õî¸ð á¿ëýãò õàìãèéí ºíäºð (ÆÁ-62.29 áà ÕÕ-51.34ãð), õàðèí óñàí ¿çýì (ÕÕ - 8.32 áà ÆÁ - 18.19 ãð), æ¿ðæèéí òºðëèéí (ÆÁ-20.29 áà ÕÕ-9.58 ãð) æèìñíèé õýðýãëýý õàìãèéí áàãà áàéãàà ä¿í ãàðëàà.

Õîîëëîõ äàäàë õýâøèë
Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñèéí 42.6, õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí 46.67 õóâü õîîëîî õóðäàí èääýã õýìýýí õàðèóëæýý (Ð 0.07). Ýíäýýñ ºâ÷òýé áà ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñèéí õîîðîíä òºäèéëºí èõ çºð¿¿òýé áàéäàë àæèãëàãäñàíã¿é. Õàðèí ñóäëàà÷ Á.Äîðæãîòîâûí ñóäàëãààíû ä¿íãýýð õàòóó á¿õýë õîîëûã ìóó çàæèëæ çàëãèõ çàíøèë óëààí õîîëîéí õîðò õàâäàð ºâ÷òýé õ¿ì¿¿ñò æèøèõ á¿ëãýýñ 27.2 õóâü èë¿¿ òîõèîëäîæ áàéæýý (1995).

Áèäíèé ñóäàëãààíû ä¿íãýýð õîðò õàâäàð ºâ÷òýé õýò õàëóóí õîîë öàé õýðýãëýäýã õ¿ì¿¿ñ æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñýýñ 8.2 õóâèàð èë¿¿ (Ð 0.07) áàéãàà íü ºìíºõ ñóäëàà÷èéí ñóäàëãààíû ä¿ãíýëòòýé (OR- 1.69) ä¿éæ áàéíà.

Õýâëýëèéí òîéìîîñ ¿çýõýä õàëóóí öàéã èõýýð óóõ çàíøèë óëààí õîîëîéí ºìºíãèéí ºâ÷ëºë íýìýãäýõýä íºëººëæ áàéãàà òóõàé îëîí ìýäýý áàðèìòóóä áàéãàà áºãººä äàâñòàé õèéöòýé öàéã èõ õýìæýýãýýð óóäàã çàíøèë óëààí õîîëîéí õàâäàð ¿¿ñãýõ ãîë õ¿÷èí ç¿éë ìºí ãýæ õàòóó áàòàëæ ÷àäààã¿é ÷ îëîí õ¿÷èí ç¿éëñèéí äîòîð íýëýýä ÷óõàë ñóóðèéã ýçëýõ íýã õ¿÷èí ç¿éë ãýæ ¿çýõ ¿íäýñëýë ºã÷ áàéãààã àíõààðâàë çîõèíî õýìýýí òýìäýãëýñýí áàéäàã (Á.Äîðæãîòîâ,1995).

Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñèéí 58.6, ºâ÷òýé õ¿ì¿¿ñèéí 71.1 õóâü íü òîãòìîë öàãò õîîëëîäîãã¿é áà ýíý íü õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñò æèøèõ á¿ëãýýñ 12.5 õóâèàð (Ð 0.05) èë¿¿ áàéíà. Ò¿¿í÷ëýí ýð¿¿ë áà ýìãýãòýé õàðüöóóëæ áóé õî¸ð á¿ëýã õ¿ì¿¿ñèéí 54.5 áà 62.2 õóâü õîíîãèéí õîîëíûõîî äèéëýíõ õýñãèéã îðîéä õýðýãëýäýã, ýíý íü õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñò 7.7 õóâü èë¿¿ áàéíà (Ð 0.05). Áèäíèé ñóäàëãààíû ä¿í õîîëëîõ äýãëýì áà äàäàë õýâøèë õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýðõòýíèé õîðò õàâäàð ¿¿ñýõýä èõýýõýí íºëººòýé áàéäàã ãýñýí ºìíºõ ñóäëàà÷ûí ä¿ãíýëòòýé ä¿éæ áàéíà.

Ìàíàé ñóäàëãààíû ä¿íãýýð õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí òàëààñ èë¿¿ (55.56%) õóâü óíòàõààñàà èõýâ÷ëýí 1-2 öàãèéí ºìíº õîîëëîæ áàéãàà áà ýíý íü æèøèõ á¿ëãýýñ 25.8 õóâèàð èë¿¿ (Ð 0.09) áàéíà. Ýíý òîõèîëäîëä òîõèîëäîë õÿíàëò ñóäàëãààíû àðãààð ýðñäýëèéã ¿íýëýõýä õýðýãëýäýã OR (Odds Ratio) ¿ç¿¿ëýëòèéã òîîöîîëîõîä 5.91 áàéãàà îðîé óíòàõààñàà ºìíº õîîëëîäîã õ¿ì¿¿ñò õîðò õàâäàð ¿¿ñýõ ýðñäýë ºíäºð áàéãààã èëòãýæ áàéíà.

Ò¿¿í÷ëýí ýíý óäààãèéí ñóäàëãààãààð òåõíîëîãèéí ºâºðìºö àðãóóäààð áîëîâñðóóëñàí õ¿íñíèé á¿òýýãäõ¿¿íéèé õýðýãëýýã äàâòàìæèéí àðãààð ¿íýëýõýä õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí öóóæóóëñàí á¿òýýãäõ¿¿íèé õýðýãëýý æèøèã á¿ëãýýñ 10.5, óòàæ áîëîâñðóóëñàí õ¿íñíèé õýðýãëýý 5.9 õóâèàð òóñ òóñ èë¿¿ áàéãàà ä¿í ãàðëàà.

Õýðýãëýýíèé äàâòàìæèéí ÿëãààòàé áàéäëààð àâ÷ ¿çâýë óã çºð¿¿òýé áàéäàë èõñýæ áàéãàà íü àæèãëàãäñàí. Òóõàéëáàë õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýíèé õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí äàâñàëñàí á¿òýýãäõ¿¿íèé ºäºð òóòàì õýðýãëýõ áàéäàë æèøèõ á¿ëãýýñ 9.8 õóâèàð, óòñàí 3.2 õóâèàð, öóóæóóëñàí 6.9 õóâèàð, íººøëºñºí 6.3 õóâèàð èë¿¿ òóñ òóñ èë¿¿ áàéâ. Õàðèí äàâñëàõ áà óòàõ àðãààð áýëòãýñýí õ¿íñèéã ºäºð òóòàì õýðýãëýõ áàéäàë æèøèõ á¿ëãýýñ 13.6 áà 24.7 õóâèàð òóñ òóñ èë¿¿ (ð0.05) áàéíà.

Õîðò õàâäðûí òàëààðõè ìýäëýã Õîðò õàâäðûí øàëòãààíû òàëààð ÿâóóëñàí àñóóìæ ñóäàëãààíû ä¿íãýýð ºâ÷òýé õ¿ì¿¿ñèéí 83.33 õóâü àðõè òàìõè õýðýãëýõ, 66.67 õóâü íü àðõàã ñóóðü ºâ÷òýé áàéõ, 63.89 õóâü óäàìøëûí, 58.33 õóâü àæèë àìðàëòûí çºâ äýãëýìã¿é áàéõ õýìýýí õàðèóëæýý. Ýíäýýñ ä¿ãíýõýä íèéò òîõèîëäîæ áàéãàà õîðò õàâäðûí áàãàõàí õóâü óäìûí øàëòãààíòàé áàéäàã õàðèí íèéò ºâ÷ëºëèéí 1/3 õóâü õîîë òýæýýëèéí øàëòãààëäàã òóõàé ìýäëýã ìóó áàéãààã õàðóóëæ áàéíà.

Õàðèí ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí õ¿ì¿¿ñèéí òàëààñ áàãà (44.44 õ¿íñíèé íîãîî áàãà õýðýãëýõ, 36.11 õóâü æ¿ðæèéí òºðëèéí æèìñ áàãà õýðýãëýõ) õóâü õ¿íñíèé íîãîî áà æèìñ õîðò õàâäðààñ ñýðãèéëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé áàéäàã òàëààð ÿìàð íýãýí ìýäëýãã¿é áàéãàà íü àæèãëàãäëàà.

Òàìõèíû õýðýãëýý. Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñèéí 36.7 õóâü áóþó 94 õ¿í òàìõè õýðýãëýäýã, òýäãýýðèéí 79.79 õóâü íü ýðýãòýé, 20.21 õóâü íü ýìýãòýé áàéëàà. Õàðèí õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí 37.9 (47) õóâü íü òàìõè òàòäàã áºãººä òýäãýýðèéí 87.23 õóâü íü ýðýãòýé, 12.77 íü ýìýãòýé áàéâ. ªäºðò 21 áà ò¿¿íýýñ äýýø òîîãîîð òàìõè òàòäàã ýðýãòýé÷¿¿äèéí ýçëýõ õóâü æèøèõ á¿ëãýýñ 12.69 õóâèàð èë¿¿ áàéíà.

Àðõèíû õýðýãëýý. Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí æèøèõ á¿ëãèéí ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñèéí 66.4 (147) õóâü áóþó ýðýãòýé 93 (63.53%), ýìýãòýé 54 õ¿í (36.47%) ÿìàð íýã õýëáýðýýð àðõè áà ñîãòóóðóóëàõ óíäààíû ç¿éëñ õýðýãëýäýã ãýñýí ñóäàëãààíû ä¿í ãàðëàà.

Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñèéí 31.45 (39 õ¿í), òýäãýýðèéí 92.31 õóâü (36) ýðýãòýé, 7.69 õóâü (3) íü àðõè áà ñîãòóóðóóëàõ óíäààíû ç¿éëñ õýðýãëýæ áàéíà. Ýíý íü õîðò õàâäðûí ýìãýãòýé ýðýãòýé÷¿¿äèéí 56.25, ýìýãòýé÷¿¿äèéí 4.69 õóâèéã òóñ òóñ ýçýëæ áàéâ.

Ò¿¿í÷ëýí õîðò õàâäàðòàé àðõè õýðýãëýäýã íèéò 39 õ¿íèé 82.05 õóâü (32) íü òàìõèéã õîñëóóëàí õýðýãëýæ áàéíà. Àðõè áà òàìõèéã õîñëóóëàí õýðýãëýõ íü óëààí õîîëîéí õàâäàð ¿¿ñýõ ýðñäëèéã èõýýõýí íýìýãä¿¿ëäýã òóõàé áóñàä ñóäëàà÷èä òýìäýãëýñýí áàéäàã .

Ä¿ãíýëò
1. Õîðò õàâäðààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõýä çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í, òóõàéëáàë áàéöàà, ºðãºñò õýìõ, óëààí ëîîëü, àìòàò ÷èíæ¿¿, íîãîîí íàâ÷èò íîãîî, äàëàéí áàéöàà, àëèì, æ¿ðæ, óñàí ¿çýìíèé õýðýãëýý ºâ÷òýé õ¿ì¿¿ñò æèøèõ á¿ëãýýñ áàãà áàéãàà íü õîîë òýæýýëýýñ øàëòãààëàõ õîðò õàâäðûí ºâ÷ëºë õàðüöàíãóé ºíäºð áàéãààãèéí íýã øàëòãààí áàéæ áîëîõ þì.
2. Äàâñàëñàí, óòñàí, öóóæóóëñàí, íººøèëñºí õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºäºð òóòìûí õýðýãëýý õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñò æèøèõ á¿ëãýýñ ºíäºð áàéãàà íü õîäîîä ãýäýñíèé çàìûí õîðò õàâäàð ¿¿ñýõýä øàëòãààí ç¿éí õîëáîîòîéã ¿ã¿éñãýõã¿é.
3. Õîðò õàâäàð ¿¿ñãýã÷ ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëñèéí íýã áîëîõ òàìõèíû õýðýãëýý õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí õîðò õàâäàðòàé ýðýãòýé÷¿¿äýä æèøèõ á¿ëãýýñ õàðüöàíãóé èë¿¿, ò¿¿í÷ëýí ºäºðò 21 áà ò¿¿íýýñ äýýø øèðõýã òàìõè òàòäàã õ¿ì¿¿ñèéí ýçëýõ õóâü æèøèõ á¿ëãýýñ 12.69 õóâèàð èë¿¿ áàéãàà íü ýíý àñóóäëûí òàëààðõè õàíäëàãà äàäëûã ººð÷ëºõ çàéëøã¿é øààðäëàãàòàéã õàðóóëæ áàéíà.
4. Õîðò õàâäðûí àíõäàã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéí ¿íäýñ áîëñîí õîîë òýæýýëèéí òàëààðõè ìýäëýã, õàíäëàãà, äàäàë õîðò õàâäàðòàé õ¿ì¿¿ñò õàðèëöàí àäèëã¿é áàéãàà íü “Õîðò õàâäàð ºâ÷èíòýé òýìöýõ ¿íäýñíèé õºòºëáºð”-èéí çîðèëòûí õ¿ðýýíä çîõèñòîé õîîëîëòûí òàëààðõè ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãààíû àæëûã ýð÷èìæ¿¿ëýõèéí ÷óõëûã õàðóóëæ áàéíà.
Diet and nutrition prevention from Cancer of Gastrointestinal tract
N. Bolormaa, B. Enkhtugalag, D. Erjen, N. Nyamdavaa
National Cancer Center
Public Health Institute’s
Nutrition Research Center

We had conducted Case-Control studies of nutrition risk factors for cancer incidence of oesophagus, stomach, colon and rectum. This study had covered 124-cancer patient and 256 healthy people with same ratio of age and sex.

The evidence for the influence of diet on cancer risk is derived from several sources. Correlation between food consumption data and case control studies of the dietary habits of cancer patients and comparison subjects will provide stronger evidence for the effects of diet in relation to major cancer.
We had studied consumption frequency of fruits and vegetables gastrointestinal cancer patients and comparison healthy people. We had found that cancer patients consumption frequency rate of the fruits and vegetables are lower that comparison subject. Especially consumption rates of green vegetables, and fruits, especially consumption rate of citric fruits (Orange, lemon,) were low than comparison subjects.

And also estimated average daily vegetable intake was lower. As well as it was 249.92 grams for cancer patients and 346.67 grams, including potatoes for the comparison subject, which is not satisfying the WHO recommendation (At least 400 gram per day) value.

Consumption frequency of salted and smoked food products of the cancer patients was higher than comparison subject.

Life style and eating habit is also important risk factor for cancer incidence. By the results of the our survey, people who are eats dinner between 1-2 hours before go to bed are likely to develop (OR - 5.91) gastrointestinal cancer.

There was insufficient knowledge about cancer case cause among the cancer patients by the questionnaire-based survey. Besides it more than 90 percents of people were known about prevention effects of vegetables and fruits from cancer.

Survey team had developed food based dietary recommendation for prevention from gastrointestinal cancer.
Ä.Ýðæåí, Ö.Íàìñðàé, Ã.Ðýãçìàà, Ñ.Òóíãàëàã, Á.Ãýðýëæàðãàë, Ç.Àðèóíáèëýã
Íèéãìèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí õ¿ðýýëýí

¯íäýñëýë Õ¿¿õäèéã õºõººð õîîëëîõ òàëààð ͯÁ-ààñ ºðí¿¿ëæ áàéãàà áîäëîãûã Äýëõèéí óëñ îðíóóä õýðýãæ¿¿ëæ îëîí îðîíä “Õ¿¿õäýä Ýýëòýé Ýìíýëýã”-¿¿ä áèé áîëñíîîð, áàãà íàñíû õ¿¿õäèéí ºâ÷ëºë ýíäýãäýë áóóðàõ, ýäèéí çàñãèéí õóâüä õýìíýëò ãàðãàõàä õóâü íýìðýý îðóóëñààð áàéíà.

Õºõ¿¿ë ýõèéí õºõíèé ñ¿¿íèé ãàðöàä ýõèéí õîîë òýæýýë, ñýòãýë ñàíààíû òàâã¿é áàéäàë, õ¿¿õäýý õºõ¿¿ëýõ àðãà áàðèë, õºõ¿¿ëýõ äàâòàìæ çýðýã îëîí õ¿÷èí ç¿éë íºëººëäºã áàéíà. Õºõíèé ñ¿¿íèé ãàðö õîîë òýæýýëýýñ õàìààðàëòàé ýñýõ íü ìàðãààíòàé øèéäýãäýýã¿é áàéãàà àñóóäëûí íýã þì.

Õàðèí õºõ¿¿ë ýõèéí õîîëëîëòûí áàéäëààñ õºõíèé ñ¿¿íèé ãàðö òîäîðõîé õýìæýýãýýð õàìààðäàã áîëîõûã îëîí îðîíä (Áèðì, Ãâàòåìàë, Èíäîíåç) òîãòîîñîí áàéäàã áºãººä æèðýìñýí áà õºõ¿¿ë ¿åä õîîë òýæýýëýýð àâàõ øèìò áîäèñ, àìèíäýì, ýðäýñ áîäèñûí áîëîí íýìýëò èë÷ëýãèéí õýðýãöýý çýðãèéã òóõàéí îðíû õ¿í àìûí îíöëîãò òîõèðóóëàí øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñëýëòýéãýýð áîëîâñðóóëæýý.

Ìàíàé óëñàä Ö.Íàìñðàé (1996), Æ.Æàäàìáà (1991), Á.Ñ¿õáààòàð (1992), çýðýã ýðäýìòýä Ìîíãîë ýõèéí õºõíèé ñ¿¿íèé íàéðëàãûã îëîí òàëààñ íü ñóäàëñàí áàéíà. Õàðèí õºõíèé ñ¿¿íèé ÿëãàðàëòûí õýìæýý, õºõ¿¿ë ýõèéí õîîëëîëòîîñ õàìààðàõ áîëîí òýäãýýðèéí õàðèëöàà óÿëäààíû òàëààð õèéãäñýí ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæèë îäîîãîîð õàðààõàí ¿ã¿é áàéíà.
Èéìä äýýðõ àñóóäëûí íýã áîëîõ ýõèéí õºõíèé ñ¿¿íèé ãàðöûã õîîë òýæýýëèéí áàéäàëòàé õîëáîí ñóäëàõ øààðäëàãà ç¿é ¸ñîîð òàâèãäàæ áàéíà.

Ñóäàëãààíû àæëûí çîðèëãî: 1 õ¿ðòýëõ íàñíû õ¿¿õýäòýé õºõ¿¿ë ýõ÷¿¿äèéí ñ¿¿íèé ãàðöûã õîîë òýæýýëèéí áàéäàëòàé íü õîëáîí ñóäàëæ, ¿íýëãýý ºãºõ;
Ñóäàëãààíû àæëûí çîðèëò :
1. 1 õ¿ðòýëõ íàñíû õ¿¿õýäòýé õºõ¿¿ë ýõ÷¿¿äèéí õîîë õ¿íñýýð àâ÷ áàéãàà ¿íäñýí áîëîí øèìò áîäèñ, àìèíäýì, ýðäýñ áîäèñûí õîíîãèéí õýðýãëýýã òîãòîîõ.

2. Õºõ¿¿ë ýõèéí õîíîãèéí ñ¿¿íèé ãàðöûã òîîöîõ

Ñóäàëãààíû õ¿ðýý, àðãà ç¿é. Ñóäàëãààíä Óëààíáààòàð õîò, Óâñ, ªìíºãîâü, Õýíòèé, Äîðíîãîâü àéìãóóäûí 18-39 íàñíû íèéò 156 ýõ, õ¿¿õäèéã õàìðóóëàâ. Ýõ÷¿¿äèéí áîäèò õîîëëîëòûí áàéäëûã àñóóìæ, æèíãèéí àðãààð, õîíîãèéí õîîëíû õèìèéí íàéðëàãa, èë÷ëýãèéã òîîöîîíû àðãààð ñóäëàâ .
Õºõíèé ñ¿¿íèé ãàðöûã 24 öàãèéí õóãàöààíä õ¿¿õýä õºõ¿¿ëýõèéí ºìíº áîëîí õºõ¿¿ëñíèé äàðàà õýìæèõ, ¿ëäýãäýë ñ¿¿ã ñààëãàæ õýìæèõ àðãóóäààð ñóäàëãààã ÿâóóëàâ.

Ñóäàëãààíû àæëûí ãîë ¿ð ä¿í. Ãýðòýý õ¿¿õäýý àñðàí ºñãºæ áàéãàà õºõ¿¿ë ýõ÷¿¿äèéí õîíîãèéí èë÷ çàðöóóëàëò 3200 êêàë áàéõàä õîíîãò 2245,8 êêàë èë÷ëýã á¿õèé õîîë õýðýãëýæ áàéãàà íü çàðöóóëñàí èë÷èéí çºâõºí 70,2-èéã õîîë òýæýýëèéí èë÷ëýãýýð íºõºæ áàéíà.

Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí õºõ¿¿ë ýõ÷¿¿äèéí õîîë òýæýýëèéí èë÷ëýã, ýðäýñ, çàðèì òºðëèéí àìèíäýìèéí õýðýãëýý õàíãàëòã¿é, ÿëàíãóÿà àìèíäýì Â6 0,14 ìã, àìèíäýì Ñ 39 ìã, êàëüöè 302,5 ìã-èéã õîíîãò õîîë õ¿íñýýðýý àâ÷ áàéíà. Ýíý íü ñ¿¿, ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í õ¿íñíèé íîãîîã õàíãàëòã¿é õýðýãëýæ áàéãààòàé õîëáîîòîé áàéæ áîëîõ þì.

Õàðèí àìèíäýìèéí õàíãàëò õºäººä õîòîîñ áàãà, ýðäýñ áîäèñ áóþó êàëüö, ôîñôîð, òºìðèéí õàíãàëò õºäººä õîòîîñ èë¿¿ áàéãàà íü ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õºäººä õîòîîñ àõèó õýðýãëýæ áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà.
Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ýõ÷¿¿äèéí õºõíèé ñ¿¿íèé ãàðöûã òîäîðõîéëîõîä, 1 ñàðòõé õ¿¿õýäòýé õºõ¿¿ë ýõèéí õîíîãèéí ñ¿¿íèé ãàðö äóíäæààð 624,5 ìë, 2 ñàðòàéä 727,5 ìë, 3 ñàðòàéä – 861,9, 4 ñàðòàéä –778,6, 5 ñàðòàéä –750,6, 6 ñàðòàéä –724 ìë áàéëàà.

Õºõíèé ñ¿¿íèé ãàðö ýõèéí õîíîãèéí õîîëíû èë÷ëýãýýñ òîäîðõîé õýìæýýãýýð õàìààð÷ áàéíà. Òóõàéëáàë, 1037-2000 êêàë èë÷ëýãòýé õîîëûã õîíîãò õýðýãëýæ áàéãàà ýõèéí ñ¿¿íèé ãàðö 660 ìë áàéõàä, 2500- 3200 êêàë èë÷ëýãòýé õîîë õýðýãëýñýí ýõèéí ñ¿¿íèé ãàðö 872,5 ìë áàéâ.

Ä¿ãíýëò.

1. Õºõ¿¿ë ýõ÷¿¿äèéí õîíîãèéí õîîëíû õýðýãëýýíä ¿íäñýí øèìò áîäèñ áîëîí ýðäýñ, àìèíäýìèéí äóòàãäàë èëýð÷ áàéãàà íü õºõ¿¿ë ýõ÷¿¿äèéí õîîë õ¿íñíèé íýð òºðºë öººí, çîíõèëîí íýã òºðëèéí õîîë õýðýãëýæ áàéãààòàé õîëáîîòîé áàéíà.

2. Õºõíèé ñ¿¿íèé ãàðöûã ýõèéí õîîë òýæýýëèéí áàéäàëòàé õàðüöóóëàõàä (R=0.47) ñòàòèñòèê ìàãàäëàëòàé õàìààðàë àæèãëàãäñàí íü õºõ¿¿ë ýõèéí õîíîãèéí ñ¿¿íèé ãàðö ýõèéí õîîë òýæýýëèéí áàéäàëòàé õîëáîîòîé áîëîõûã õàðóóëæ áàéíà.

3.Ýíý ñóäàëãààíû ä¿íä õºõ¿¿ë ýõ÷¿¿äèéí õîîë õ¿íñíèé èë÷ëýãèéã íýìýãä¿¿ëýí ñàéæðóóëàõ àñóóäàë ºíººãèéí øèéäâýðëýõ àñóóäàë áîëîí òàâèãäàæ áàéíà.
Some results on impact maternal diet on breastmilk volume
G.Regzmaa, S.Tungalag, B.Gereljargal, Z.Ariunbileg
Nutrition Research Centre of the Public Health Institute

We surveyed how to influence diet of lactation mother on breastmilk volume. By our survey, showed consumes of the lactation mother much lower amounts of meat, butter, vegetables, and fruit, which are sources of vitamins and minerals, than the recommended dietery intake. The total dietery calorie of the diely nutrient intake of lactation mothers is 2245.8 kcal.
The diet of lactation mother related to milk volume.

Show details for Á¯ËÝà II. ÝÌÍÝË Ç¯ÉÍ ÀÍÀÃÀÀÕ ÓÕÀÀÍÁ¯ËÝà II. ÝÌÍÝË Ç¯ÉÍ ÀÍÀÃÀÀÕ ÓÕÀÀÍ
Show details for Á¯ËÝà III. ÁÈÎÀÍÀÃÀÀÕ ÓÕÀÀÍÁ¯ËÝà III. ÁÈÎÀÍÀÃÀÀÕ ÓÕÀÀÍ
Show details for Á¯ËÝà IV. ÝÌ Ç¯É, ÓËÀÌÆËÀËÒ ÀÍÀÃÀÀÕ ÓÕÀÀÍÁ¯ËÝà IV. ÝÌ Ç¯É, ÓËÀÌÆËÀËÒ ÀÍÀÃÀÀÕ ÓÕÀÀÍ
Show details for Á¯ËÝà V. ÄÝÌÁ-ÛÍ ÑÀÍÕ¯¯ÆÈËÒÝÝÐ ÕÈÉÃÄÑÝÍ ÑÓÄÀËÃÀÀÁ¯ËÝà V. ÄÝÌÁ-ÛÍ ÑÀÍÕ¯¯ÆÈËÒÝÝÐ ÕÈÉÃÄÑÝÍ ÑÓÄÀËÃÀÀ
Show details for Á¯ËÝà VI. ÎÞÓÒÍÛ ÝÐÄÝÌ ØÈÍÆÈËÃÝÝÍÈÉ "ÌÀÑÒÅÐ-2003" ÕÓÐËÛÍ ÈËÒÃÝ˯¯ÄÁ¯ËÝà VI. ÎÞÓÒÍÛ ÝÐÄÝÌ ØÈÍÆÈËÃÝÝÍÈÉ "ÌÀÑÒÅÐ-2003" ÕÓÐËÛÍ ÈËÒÃÝ˯¯Ä

____- _________- ____________ _________________- _______________

If present, you may download this document here: